Wypłata odszkodowania z OC sprawcy – jak długo poszkodowani w wypadkach czekają na należne im roszczenia?

Wypłata odszkodowania z OC sprawcy - jak długo poszkodowani w wypadkach czekają na należne im roszczenia?

Skutki wypadków drogowych niemal w każdym przypadku wiążą się dla poszkodowanych z koniecznością poniesienia nagłych, nieprzewidzianych kosztów. Dlatego tak bardzo istotna jest szybka wypłata odszkodowania z OC sprawcy wypadku. Często jednak, wbrew oczekiwaniom, czas oczekiwania na jakiekolwiek wypłaty od ubezpieczyciela przedłużają się, w zależności od kwestii, które są niezbędne do ustalenia z ubezpieczycielem w procesie likwidacji szkody.

Postępowanie likwidacyjne

Proces dążenia do ustalenia okoliczności wypadku, a w konsekwencji wysokości należnego świadczenia zakładu ubezpieczeń określa się postępowaniem likwidacyjnym.

Zgodnie z przepisami ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia o zajściu zdarzenia losowego objętego ochroną, zakład ubezpieczeń informuje o tym ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli nie są oni osobami występującymi z tym zawiadomieniem. Poza tym ubezpieczyciel podejmuje także postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia, a także informuje osobę występującą z roszczeniem pisemnie lub w inny sposób (na który osoba ta wyraziła zgodę), jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości świadczenia, jeżeli jest to niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania.

Termin likwidacji szkody przez ubezpieczyciela i wypłata odszkodowania z OC sprawcy są regulowane ustawą

Nie tylko co do rozpoczęcia postępowania likwidacyjnego, ale także co do jego zakończenia ustawa ściśle wskazuje terminy, które teoretycznie nie powinny być przekraczane przez zakłady ubezpieczeń.

Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przewidziały termin 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku lub też w szczególnie uzasadnionych przypadkach 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stało się możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie.

Sprawa w sądzie może przedłużyć termin zakończenia postępowania likwidacyjnego

We wskazanym przepisie zawarty jest jeden wyjątek od tej zasady – przekroczenie maksymalnego, 90-dniowego terminu jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy określenie odpowiedzialności towarzystwa ubezpieczeniowe bądź ustalenie, jak wysokie powinno być roszczenie zależy od będącej w toku sprawy karne lub postępowania cywilnego.

Niezależnie jednak od wymienionych sytuacji utrudniających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego, zakład ubezpieczeń ma obowiązek zawiadomić uprawnionego na piśmie w terminie 30 dni, z jakich przyczyn nie może zaspokoić roszczeń poszkodowanego w całości bądź w części, a także o przewidywanej dacie zajęcia ostatecznego stanowiska co do roszczeń osoby uprawnionej i tym samym terminu wypłaty odszkodowania z OC sprawcy. Ponadto, w terminie 30 dni wypłaca bezsporną część uznanego przez siebie odszkodowania. Osoba, która jest uprawniona do uzyskania należnego jej odszkodowania nie ma możliwości odmówienia przyjęcia kwoty bezspornej, trzeba jednak zaznaczyć, że jej odebranie nie zamyka drogi do dochodzenia dalszych roszczeń.

Niejasne przyczyny opóźnień wypłaty odszkodowania przez towarzystwa ubezpieczeniowe

Niestety, ustawa milczy na temat przesłanek, które mogłyby usprawiedliwić „brak możliwości wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania”, a tym samym przekroczenie ustawowego trzydziestodniowego terminu na wypłatę odszkodowania. Z tego też względu, należy zasięgnąć do dostępnych orzeczeń, w których sądy odnosiły się do konkretnych przypadków przekraczania terminów przez ubezpieczycieli.

Sąd Najwyższy, w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r. (sygn. akt V CSK 38/11) orzekł, że „… ustawodawca wskazał na konieczność szybkiej i efektywnej likwidacji szkody ubezpieczeniowej.” W ocenie Sądu Najwyższego, „po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku ubezpieczyciel – jako profesjonalista korzystający z wyspecjalizowanej kadry i w razie potrzeby z pomocy rzeczoznawców – obowiązany jest do ustalenia przesłanek swojej odpowiedzialności, czyli samodzielnego i aktywnego wyjaśnienia okoliczności wypadku oraz wysokości powstałej szkody. Nie może też wyczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu. Bierne oczekiwanie ubezpieczyciela na wynik toczącego się procesu naraża go na ryzyko popadnięcia w opóźnienie lub zwłokę w spełnieniu świadczenia odszkodowawczego.”

Do kwestii określenia daty wymagalności roszczenia odniósł się również Sąd Apelacyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 8 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I ACa 913/15). W uzasadnieniu ww. wyroku wskazano, że „… jedynie w sytuacjach wyjątkowych – np. wówczas, gdy skutki zdarzenia pojawiły się później lub były nie do oceny na etapie postępowania likwidacyjnego, uznać można, że dopiero na etapie postępowania sądowego czyni się ustalenia co do obecnego stanu osób uprawnionych do wypłaty.”

Próby wyjaśnienia pojęcia „braku możliwości wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania” podjął się również Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. (sygn. akt: I ACa 1677/15). W ocenie sądu, „… niemożliwość (…) będzie zachodzić zatem tylko wyjątkowo, w sytuacjach szczególnie skomplikowanych, dynamicznych zdarzeń, nie można natomiast przyjąć, że wynika ona z samej istoty zadośćuczynienia. W szczególności sytuacja taka może zachodzić wtedy, gdy dynamika zdarzeń zmierza w tym kierunku, że zachodzi istotne prawdopodobieństwo, że pojawią się nowe okoliczności mogące prowadzić do oceny, że ostateczna kwota zadośćuczynienia powinna być inna, niż można to było przewidywać w chwili jego ustalania.”

Odwlekanie decyzji o wypłacie odszkodowania z OC przez firmy ubezpieczeniowe

Niestety, praktyka pokazuje, że pomimo licznych sankcji, w tym kar pieniężnych, które mogą być nakładane w razie przekroczenia ustawowych terminów, zakłady ubezpieczeń nawet w razie istnienia najmniejszych – w ich ocenie – przeszkód, odwlekają decyzje o wypłacie odszkodowania z OC sprawcy bądź zadośćuczynienia.

Choć najczęściej należne poszkodowanym świadczenia wypłacane są w trzydziestodniowym, ustawowym terminie, to jednak nadal niejednokrotnie można natrafić na sytuacje, w których pomimo upływu kilku miesięcy, a nawet ponad roku od daty zdarzenia, zakłady ubezpieczeń odwlekając wydanie decyzji, nie chcą przyjąć na siebie odpowiedzialności za zdarzenie. Przyczyny takiego stanu rzeczy są różne – najczęściej jednak odmowy wiążą się z oczekiwaniem na uprawomocnienie się wyroków karnych, skazujących sprawcę zdarzenia za popełniony czyn. W kontekście jednak opisanych powyżej obowiązków zakładów ubezpieczeń, a w szczególności tych, które mają nakłonić ubezpieczycieli do samodzielnego ustalenia okoliczności wypadku, tego typu opieszałość należy ocenić negatywnie.

W sytuacji bezzasadnego odwlekania wydania decyzji o wypłacie odszkodowania z OC sprawcy, poszkodowanemu przysługuje – poza wszczęciem postępowania sądowego – wniosek o rozpatrzenie sprawy przez Rzecznika Finansowego. Rzecznik Finansowy działając na podstawie przepisów ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, reprezentuje interesy klientów podmiotów rynku finansowego, w tym interesy poszkodowanych, starając się zmotywować zakłady ubezpieczeń do szybszego działania.

Niekiedy zdarza się, że poszkodowany dysponuje dodatkowymi informacjami, które przekazuje zakładowi ubezpieczeń. Mowa oczywiście o informacjach, które mają wpływ na proces likwidacji szkody. Wskazuje się, że takie informacje mogą stanowić dodatkowe okoliczności do wyjaśnienia, które uzasadniają przedłużenie terminu likwidacji szkody. Jednak i w takich przypadkach, dana kwestia winna być wyjaśniona w możliwie najkrótszym terminie, a do tego przy zachowaniu wymaganej i oczekiwanej od takiego profesjonalisty, jakim jawi się towarzystwo ubezpieczeniowe, najwyższej możliwej staranności realizowanych działań.

Aplikant radcowski
kancelarii LEXBRIDGE
Karol Onyszczuk

Wypłata odszkodowania z OC sprawcy – jak długo poszkodowani w wypadkach czekają na należne im roszczenia?
Ocena: 5/5
(głosy: 19)