Grupa Kapitałowa AUXILIA S.A. działa na rynku odszkodowawczym, w segmencie premium, skupiając się na najpoważniejszych wypadkach (ciężkie obrażenia lub śmierć), które pozwalają na uzyskanie najwyższych kwot odszkodowania.
Polska branża kancelarii odszkodowawczych
Dynamiczny rozwój rynku odszkodowawczego obserwowany jest w Polsce od ok. 2005 r., przy czym należy wskazać, iż podmioty zajmujące się wsparciem osób pokrzywdzonych i ich rodzin w uzyskiwaniu sprawiedliwych odszkodowań istniały już wcześniej, lecz ich liczba była znikoma. Na dzień sporządzenia Dokumentu Informacyjnego trudno jest wskazać dokładne statystyki rynkowe w zakresie branży odszkodowawczej, gdyż przedsiębiorstwa funkcjonujące w tym segmencie posiadają różnorodne formy prawne – od jednoosobowych działalności gospodarczych po spółki akcyjne notowane na rynku regulowanym GPW w Warszawie. Według Polskiej Izby Doradców i Pośredników Odszkodowawczych ich liczba oscyluje wokół 1000 podmiotów (w 2004 r. było ich ok. 40). [1]
Do Biura Rzecznika Ubezpieczonych co roku wpływa wiele skarg indywidualnych w sprawach z zakresu problematyki ubezpieczeń gospodarczych (osobowych i majątkowych). Świadczy to o szeregu nieprawidłowości występujących na rynku ubezpieczeniowym, które w negatywny sposób odbijają się na najsłabszych, czyli poszkodowanych. Do najczęściej stawianych w stosunku do ubezpieczycieli zarzutów należą zażalenia na nieuprawnienie oddalone roszczenia (47,2% w 2017 r.) oraz zażalenia dotyczące wysokości przyznanego odszkodowania (31,9% w 2017 r.)[2]. W latach 2013-2016 obserwowany był spadek liczby skarg, przy czym jego powodem nie są jedynie spadek liczby samych wypadków, czy poprawa jakości obsługi klienta przez firmy ubezpieczeniowe. Należy wskazać również na fakt, iż na okres 2011-2015 przypadło relatywnie dużo zgłoszeń zażaleń dotyczących spraw z lat poprzednich, co w efekcie spowodowało nawarstwienie się liczby odebranych zażaleń. W 2017 r. liczba zażaleń odebranych przez Rzecznika Finansowego ponowienie wzrosła, zrównując się tym samym z liczbą zgłoszeń złożonych w 2011 r.
Wykres 1 – Liczba skarg z zakresu ubezpieczeń gospodarczych kierowanych do Rzecznika Finansowego (daw. Rzecznika Ubezpieczonych) w latach 2005-2017
Dominującą tematyką skarg kierowanych do Rzecznika Finansowego jest odzyskiwanie odszkodowań w związku wypadkami komunikacyjnymi (35,3% całości w 2017 r)., co często stanowi podstawowy punkt oferty wielu kancelarii odszkodowawczych.
Wykres 2 – Liczba wypadków komunikacyjnych w latach 2010-2017 z uwzględnieniem liczby rannych i liczby zabitych
Liczba kolizji drogowych oraz poszkodowanych w nich osób w ostatnich latach systematycznie malała. Jedynie w 2016 r. odnotowany został wzrost zarówno liczby samych wypadków, jak i rannych i zabitych w nich osób.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż pomimo spadku liczby wypadków oraz poszkodowanych osób, liczba skarg z zakresu ubezpieczeń komunikacyjnych złożonych do Rzecznika Finansowego (daw. Rzecznika Ubezpieczonych) w latach 2010-2013 charakteryzowała się wzrostową tendencją, która w latach 2014-2016 ustąpiła. W 2017 r. do Rzecznika Finansowego złożonych zostało 5071 skarg z zakresu ubezpieczeń komunikacyjnych, a więc nieznacznie więcej niż w 2016 r. (ówcześnie do Rzecznika Ubezpieczonych wpłynęło 8552 skarg w tym zakresie).[3]
Wykres 3 – Liczba skarg z zakresu ubezpieczeń komunikacyjnych kierowanych do Rzecznika Ubezpieczonych w latach 2010-2017
Powyższy stan rzeczy spowodowany jest faktem, iż zakłady ubezpieczeń przeznaczają coraz mniejsze fundusze na pokrycie zobowiązań powstałych szkód drogowych (jest to efekt nieustannie rosnącej konkurencji na polskim rynku ubezpieczeń oraz koniecznością uatrakcyjniania firmowych ofert dla potencjalnych klientów).
Z kolei niniejsza polityka doprowadziła do zjawiska zaniżania wypłacanych przez ubezpieczycieli odszkodowań – nawet o połowę realnej wartości szkody.[4] Poszkodowani, w zakresie tej grupy ubezpieczeń, skarżą się przede wszystkim na całkowitą odmowę uznania roszczenia o odszkodowanie lub świadczenie, odmowę uznania części roszczenia, opieszałe prowadzenie postępowań likwidacyjnych, co skutkowało nieterminowym zaspokajaniem roszczeń, utrudnienia w udostępnianiu akt szkody oraz brak wyczerpujących uzasadnień dla przyjmowanych przez zakład ubezpieczeń stanowisk.[5] Stąd powstało zapotrzebowanie na wsparcie poszkodowanych w walce z nieuczciwymi ubezpieczycielami.
Obok nierzetelności ubezpieczycieli w wypłacaniu odszkodowań i świadczeń o właściwej wysokości w wyniku wypadku drogowego, istotny wpływ na sytuację w branży odszkodowawczej ma poziom wypadkowości w zakładach pracy oraz poza nimi. Wielkość tych czynników determinuje w sposób bezpośredni ilość potencjalnych zleceń dla kancelarii zajmujących się uzyskiwaniem odszkodowań na rzecz swoich klientów.
Wykres 4 Liczba wypadków przy pracy w latach 2010-2017 z wyszczególnieniem wypadków lekkich, ciężkich oraz śmiertelnych
Jak widać na powyższym wykresie, liczba osób poszkodowanych przy pracy w ostatnich pięciu latach utrzymuje się na zbliżonym poziomie około 88 tys. Podobną tendencję można zauważyć w przypadku liczby lekkich wypadków w pracy. W 2017 r., w przeciwieństwie do roku poprzedniego, znacząco wzrosła liczba ciężkich i śmiertelnych wypadów (30,9% r/r), z czego liczba samych wypadków z ciężkimi obrażeniami ciała wyniosła 661, czyli wzrosła o 42,5% r/r. Zmalała natomiast wskaźnik wypadkowości, czyli liczba poszkodowanych przypadająca na 1000 osób pracujących z 7,07 w 2016 r. do 6,84 w 2017 r. Liczba wszystkich wypadków przy pracy w 2017 r. wyniosła 88,3 tys, co w stosunku do 2010 r. oznacza spadek o 6,24%, natomiast wśród samych najpoważniejszych wypadków odnotowano w tym okresie spadek o 14,75%. W związku z powyższym, firmy odszkodowawcze, aby móc docierać do zawężającego się grona potencjalnych klientów, zmuszone są do ciągłego podnoszenia poziomu konkurencyjności swoich usług.
Pozytywnym aspektem w rozwoju branży odszkodowawczej jest także wzrost wartości zasądzanych kwot. Biorąc pod uwagę, że w 2007 r. kwota przypadająca na 1% uszczerbku zdrowia kształtowała się na poziomie 700 zł, natomiast w ciągu zaledwie kilku lat wartość ta wzrosła o ok. 230% (do 2,2-2,4 tys. zł w 2014 r.). Ponadto wzrost świadomości poszkodowanych w zakresie ich praw stanowi kolejny ważny czynnik w perspektywie rozwoju sektora odszkodowawczego.[6]
Rynek ubezpieczeń w Polsce
Sytuacja panująca w branży ubezpieczeń jest niezwykle istotna z punktu widzenia firm odszkodowawczych. Im więcej nieprawidłowości w postępowaniach ubezpieczycieli, tym lepiej dla pośredników i doradców odszkodowawczych. Z kolei, gdyby zakłady ubezpieczeń rzetelnie wypłacały poszkodowanym świadczenia o odpowiedniej wysokości, prawdopodobnie kancelarie odszkodowawcze nie mogłyby odnotowywać wzrostu wyników finansowych.
Bardzo ważnym miernikiem, określającym sytuację finansową na rynku ubezpieczeń, jest wielkość należnej składki przypisanej brutto. Interesującym segmentem, z punktu widzenia firm odszkodowawczych, są ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia komunikacyjne.
Wykres 5 – Ubezpieczenia na życie – składka przypisana brutto w latach 2010-2017 (w mld zł)
W latach 2007-2012 wysokość składki przypisanej brutto w segmencie ubezpieczeń na życie systematycznie rosła, z jednorazowym okresem spadku w 2009 r, który swoje uzasadnienie miał w nagłym, dynamicznym wzroście wysokości składki przypisanej brutto w 2008 r., gdy odnotowano rekordowy poziom 39,0 mld zł. Począwszy od 2012 r. do 2016 r. wysokość składki w segmencie ubezpieczeń na życie spada. W 2012 r. wyniosła ona 36,4 mld zł, a w 2016 r. już zaledwie 23,8 mld zł. W 2017 r. wartość składki przypisanej brutto wzrosła o 3,16% w stosunku do roku poprzedniego i wyniosła 24,6 mld zł.
Wykres 6 – Ubezpieczenia komunikacyjne – składka przypisana brutto 2010-2017 (w mld zł)
Znaczący wzrost składki przypisanej brutto w 2017 r. odnotowany został natomiast w segmencie ubezpieczeń komunikacyjnych. W stosunku do 2016 r. nominalnie wzrost składki wyniósł 4,3 mld zł, tj. 23,63% r/r. Podobny wzrost został odnotowany w 2016 r., gdy wartość składki przypisanej brutto w ubezpieczeniach komunikacyjnych wzrosła o 4,3 mld zł, tj. 30,94% r/r. W tym miejscu warto również wskazać, iż w okresie lat 2011-2015 wysokość składki przypisanej brutto w segmencie ubezpieczeń komunikacyjnych utrzymywała się na stabilnym poziomie 13,3-14,4 mld zł rocznie.
Dodatkowo istotnym wskaźnikiem, być może jeszcze ważniejszym niż składka przypisana brutto, służącym do zobrazowania kondycji w jakiej znajduje się branża ubezpieczeń, jest wartość wypłacanych odszkodowań oraz świadczeń. Statystyki te mają bezpośredni wpływ na przychody uzyskiwane przez podmioty wspierające poszkodowanych. Wynika to faktu, iż znaczna część doradców odszkodowawczych pobiera wynagrodzenia prowizyjne, które są powiązane (pośrednio lub bezpośrednio), z wielkością odszkodowania czy świadczenia wypłacanego klientowi.
Tabela 1 – Wartość wypłaconych przez ubezpieczycieli odszkodowań i świadczeń w latach 2010-2017, z podziałem na poszczególne segmenty (w mld zł)
Od 2011 r. do 2016 r. wartość odszkodowań wypłacanych w ramach ubezpieczeń na życie systematycznie spadała, wzrost ich wartości nastąpił dopiero w 2017 r. Analizując powyższe zestawienie należy zwrócić uwagę na występującą korelację tych danych z liczbą rannych i zabitych w wypadkach przy pracy, która do 2015 r. również malała, a w 2017 r. zaobserwowany został znaczny wzrost.
Spadająca liczba poszkodowanych przekłada się w sposób bezpośredni na malejącą wartość świadczeń z niniejszego segmentu ubezpieczeń. Należy przy tym jednak zaznaczyć, iż ze względu na czas obsługi procesu wypłaty odszkodowania część z pokrzywdzonych osób wypłatę należnej kwoty otrzyma dopiero w kolejnym roku kalendarzowym.
W przypadku ubezpieczeń komunikacyjnych, wartość odszkodowań nie ma ścisłego związku z liczbą ofiar wypadków drogowych i w okresie lat 2010-2014 utrzymywała się na podobnym poziomie obejmującym zakres 8,7 – 9,2 mld zł. Pomimo, iż poszkodowanych jest coraz mniej, wartość odszkodowań z tytułu ubezpieczeń komunikacyjnych pozostaje na podobnym poziomie. Prawdopodobnie jest to spowodowane większą świadomością społeczeństwa w dochodzeniu swoich praw i niewątpliwie, istotną w tym zasługę mają podmioty odszkodowawcze, które swoją wiedzą i doświadczeniem wspierają poszkodowanych w uzyskaniu właściwego zadośćuczynienia. Z tej perspektywy, dalszy rozwój kancelarii odszkodowawczych jest niezbędny.
Źródła:
[1] R. Skibińska, Kancelarie odszkodowawcze w ofensywie, www.obserwatorfinansowy.pl
[2] Sprawozdanie Rzecznika Finansowego za 2017 rok
[3] Sprawozdanie Rzecznika Ubezpieczonych za rok 2013, Sprawozdanie Rzecznika Finansowego rok 2017
[4] R. Kornalewicz, Zaniżanie odszkodowań komunikacyjnych, www.businessandbeauty.pl.
[5] Sprawozdanie Rzecznika Ubezpieczonych za lata 2010-2014, Sprawozdania Rzecznika Finansowego za lata 2015-2017
[6] R. Irzyński, EuCO – jak zarobić w branży odszkodowań, www.sii.org.pl.