Co to jest stosowne odszkodowanie i w jakiej sytuacji można je otrzymać?

Termin „stosowne odszkodowanie” można znaleźć w przepisie art. 446 § 3 k.c. Określa ono roszczenia uprawnionych związane ze śmiercią osoby najbliższej. W związku z wypadkiem śmiertelnym najbliżsi osoby zmarłej mają prawo do uzyskania świadczeń w postaci  stosownego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, zwrotu kosztów pogrzebu i wydatków poniesionych za leczenie, renty oraz zadośćuczynienia za krzywdę będącą wynikiem śmierci bliskiej osoby. Z niniejszego artykułu dowiesz się czym jest omawiane pojęcie, kto jest uprawniony do jego uzyskania oraz jakie należy spełnić warunki, żeby otrzymać takie świadczenie.

Niezbędne warunki

Aby uzyskać stosowne odszkodowanie muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

1. Śmierć poszkodowanego.
2. Status najbliższego członka rodziny zmarłego.
3. Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższego członka rodziny.

Brak chociaż jednej z powyższych przesłanek wyklucza zasadność roszczenia z art. 446 § 3 k.c.

Komu przysługuje stosowne odszkodowanie?

Roszczenie z art. 446 § 3 k.c. przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego. Z uwagi na fakt, że przesłanką ubiegania się o odszkodowanie jest znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. Uprawnionymi będą przede wszystkim osoby pozostające w pewnym stosunku zależności od zmarłego, przeważnie funkcjonujące z nim w obrębie jednego gospodarstwa domowego.

Małoletnie lub jeszcze niesamodzielne dzieci zmarłego oraz jego małżonek to zapewne pierwsza, oczywiście słuszna myśl większości czytelników. Zaznaczyć jednak należy, że wykładania tego przepisu jest znacznie szersza, a o tym kto jest najbliższym członkiem rodziny decydują nie tylko więzy krwi, ale także faktyczne stosunki między tymi osobami.

Orzecznictwo kształtuje konkretne przykłady i na jego podstawie wymienić można: konkubenta, osobę pozostającą w związku partnerskim (w tym także pary homoseksualne), rodziców. W uzasadnionych przypadkach za osobę najbliższą mogą zostać uznani ponadto: macocha, pasierb, ciotka czy dziadkowie. Każda sytuacja jest inna i powinna być oceniana indywidualnie z uwzględnieniem faktycznych powiązań i zależności finansowych członków rodziny.

Warunek konieczny – znaczne pogorszenie sytuacji życiowej

Nie każdy uprawniony członek rodziny otrzyma odszkodowanie, ale tylko ten którego sytuacja życiowa w wyniku śmierci poszkodowanego uległa znacznemu pogorszeniu. Wynika to z „Art. 446 § 3 k.c. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego właśnie taki rodzaj świadczenia, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

Odszkodowanie ze swojej istoty ma rekompensować szkodę natury materialnej. dlatego przy ocenie zasadności roszczenia przyjrzeć należy się sytuacji finansowej uprawnionego. Najłatwiej zobrazuje to sytuacja, w której zmarły ojciec był jedynym żywicielem rodziny. Szkoda w postaci utraty stałego źródła dochodu wydaje się łatwa do oszacowania.

W przeważającej większości przypadków, wielkość poniesionej przez najbliższych szkody w majątku może okazać się niemożliwa do prostej kalkulacji. Właśnie dlatego ustawodawca posłużył się konstrukcją „stosownego odszkodowania”.

Przykłady pogorszenia sytuacji życiowej

Jeżeli wskutek śmierci poszkodowanego, osoby najbliższe zostaną pozbawione realnej możliwości polepszenia swoich warunków życiowych mogą liczyć na odszkodowanie z tego tytułu. Przykładowo – w wyniku śmierci ojca, syn zmuszony jest porzucić plany o studiach wyższych, tracąc tym samym szansę na lepiej płatną pracę. Matka, po śmierci męża musi zrezygnować z wcześniej otwartej ścieżki rozwoju kariery i awansu, celem opieki nad dziećmi. Rodzice po utracie syna nie będą mogli liczyć na pomoc finansową oraz opiekę, którą zapewniłby im zmarły na starość. Pogorszenie stanu zdrowia, stres ograniczający aktywność zawodową czy problemy natury psychicznej.

Katalog stanów faktycznych przez które można rozumieć „znaczne pogorszenie sytuacji życiowej” jest otwarty.  Liczne przesłanki mieszczące się w tym zakresie zostały wypracowane przez orzecznictwo i piśmiennictwo.

Cel stosownego odszkodowania

Podkreślenia wymaga, iż odszkodowanie zawsze łączy się z rekompensatą szkody materialnej (w przeciwieństwie do zadośćuczynienia, którego celem jest wyrównanie krzywd i cierpień natury psychicznej – niemajątkowej). Dlatego to sytuacja finansowa osoby najbliższej zmarłego stanowi punkt wyjścia i główny element brany pod uwagę przy ocenie zasadności roszczenia.

Oczywiście, jak wynika z wymienionych wcześniej przykładów, pozornie „niefinansowe” czynniki przy głębszej analizie i trafnej argumentacji okazać mogą się szkodą finansową. W praktyce orzeczniczej zwraca się uwagę na trudność w kalkulacji wysokości odszkodowania.

Wyliczenie i precyzyjne określenie wysokości poniesionego uszczerbku często jest wręcz niemożliwe. Dlatego warto powierzyć swoją sprawę profesjonalnej kancelarii prawnej, która korzystając z wiedzy i wieloletniego doświadczenia oszacuje i sformułuje roszczenie o  należyte odszkodowanie.

Nie można też zapomnieć o tym, że odszkodowanie ma charakter uzupełniający. To oznacza, że ma wyrównać szkodę, której nie pokryje inne przysługujące uprawnionym roszczenia, czyli przede wszystkim renta alimentacyjna.

Jeżeli po lekturze niniejszego artykułu, wydaje Ci się, że możesz mieć podstawy do uzyskania  odszkodowania po śmierci osoby najbliższej, zapraszamy do kontaktu z nami. AUXILIA S. A. wraz z prawnikami kancelarii od ponad 19 lat zajmują się uzyskiwaniem odszkodowań dla poszkodowanych i rodzin ofiar wypadków drogowych. Na swoim koncie mamy 359 mln zł uzyskanych odszkodowań.